

Kısa cevap: Lipödemde ESWT (ekstrakorporeal şok dalga tedavisi) ile presoterapi (aralıklı pnömatik kompresyon) birbirinin alternatifi değil, farklı hedefleri olan iki destekleyici cihazlı yöntemdir. ESWT akustik dalgalarla cilt altı dokunun yapısını ve hassasiyeti hedeflerken, presoterapi hava manşonlarıyla bacağa sırayla basınç uygulayarak sıvı birikimini ve ağırlık hissini azaltmayı amaçlar. Hangisinin ya da ikisinin birlikte kullanılacağı; lipödemin evresine, eşlik eden ödem veya toplardamar yetmezliğine göre muayenede belirlenir.
Lipödem tanısı alan pek çok kadın, tedavi seçeneklerini araştırırken “ESWT mi daha uygun, presoterapi mi?” sorusuyla karşılaşır. İki yöntem de kesi gerektirmez, seanslar hâlinde uygulanır ve bacaklardaki dolgunluk, ağırlık ve hassasiyet şikâyetleri için gündeme gelir. Ancak çalışma prensipleri, hedefledikleri sorun ve uygun oldukları hastalar birbirinden farklıdır. Bu yazıda iki yöntemin nasıl çalıştığını, aralarındaki farkı, birlikte kullanımına dair bilimsel verileri ve kimlerde uygulanmaması gerektiğini ele alıyoruz. Lipödemin genel tanımı ve evreleri için Ankara lipödem tedavisi sayfamıza göz atabilirsiniz.
ESWT, cilt üzerinden uygulanan akustik dalgalarla (şok dalgaları) dokuda mekanik uyarı oluşturan ve kesi gerektirmeyen bir yöntemdir. Lipödemde ESWT’nin cilt altı yağ dokusundaki sertleşme (fibrozis), dokunmakla artan hassasiyet ve bacak çevre ölçümleri üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. Uygulama sırasında bir başlık, jel aracılığıyla cilde temas ettirilir; kişiler genellikle ritmik bir vuruş hissi tarif eder ve bu his bölgeye ve enerji düzeyine göre değişir.
ESWT lipödemin nedenini ortadan kaldıran bir yöntem değildir; şikâyetleri hafifletmeye ve doku esnekliğini desteklemeye yönelik tamamlayıcı bir uygulama olarak değerlendirilir. Uygulama ayrıntıları için Lipödemde ESWT Tedavisi yazımızı okuyabilirsiniz.
Presoterapi, kola veya bacağa giydirilen bölmeli hava manşonlarının bir cihaz tarafından sırayla şişirilip indirilmesiyle uygulanan aralıklı pnömatik kompresyon (IPC) yöntemidir. Basınç genellikle ayaktan yukarıya doğru dalga şeklinde ilerler; amaç doku arasında biriken sıvının (ödem) lenf ve toplardamar yoluyla uzaklaştırılmasını desteklemektir.
Bası giysisi (kompresyon çorabı veya taytı) gün boyunca sabit bir basınç sağlarken presoterapi belirli süreli seanslarla uygulanır. Bu nedenle presoterapi bası giysisinin yerine geçmez; onu tamamlayan bir uygulama olarak düşünülür. Bası giysisi ve komplet dekonjestif terapi (KDT) hakkında ayrıntılı bilgi için Lipödemde KDT ve Bası Giysisi yazımıza bakabilirsiniz.
İki yöntem arasındaki temel fark, hedefledikleri doku bileşenidir: ESWT daha çok yağ ve bağ dokusunun yapısını, presoterapi ise doku arası sıvı birikimini hedefler. Lipödem öncelikle bir yağ dokusu hastalığıdır; ancak ilerleyen evrelerde veya uzun süre ayakta kalınan günlerde bacakta sıvı birikimi de eşlik edebilir. İleri evrelerde lenf dolaşımının da etkilendiği bu tabloya lipo-lenfödem denir ve lenfödem ile benzer özellikler gösterebilir. Bu ikili yapı, iki yöntemin neden farklı durumlarda öne çıktığını açıklar.
| Özellik | ESWT (şok dalga tedavisi) | Presoterapi (pnömatik kompresyon) |
|---|---|---|
| Çalışma prensibi | Cilt üzerinden akustik dalgalarla mekanik uyarı | Hava manşonlarıyla sıralı ve aralıklı basınç |
| Hedeflenen sorun | Doku sertliği, dokunma hassasiyeti, çevre ölçüsü | Sıvı birikimi, şişlik ve ağırlık hissi |
| Uygulama şekli | Başlıkla belirli bölgelere, hekim planlamasıyla | Bacağın ya da kolun tamamına manşonla |
| Ödem eşlik ettiğinde | Tek başına yeterli olmayabilir | Daha çok ödemin eşlik ettiği durumlarda düşünülür |
| Bilimsel veri düzeyi | Sınırlı sayıda küçük çalışma; kanıtlar gelişmekte | Lipödemde sınırlı; destekleyici yöntem olarak kullanılır |
| Dikkat gerektiren durumlar | Gebelik, bölgede enfeksiyon veya açık yara, pıhtılaşma bozukluğu, kan sulandırıcı kullanımı | Akut derin ven trombozu (DVT), kontrol altında olmayan kalp yetersizliği, bacakta aktif enfeksiyon |
Tablo genel bilgilendirme amaçlıdır; uygun yöntem muayene ve gerekli tetkikler sonrasında kişiye özel belirlenir.
Evet, iki yöntem birçok tedavi programında aynı plan içinde, birbirini tamamlayacak şekilde kullanılabilir. Prof. Dr. Suat Doğancı’nın da yazarları arasında yer aldığı ve 2026 yılında Phlebology dergisinde yayımlanan geriye dönük bir çalışmada, lipödem tanılı 55 kadında yalnızca yaşam tarzı önerilerinin verildiği 5 haftalık bir dönem ile ESWT, manuel lenf drenajı (MLD), presoterapi ve yaşam tarzı önerilerinin birlikte uygulandığı 5 haftalık bir dönem karşılaştırılmıştır. Birleşik tedavi döneminde bacak çevre ölçümlerinde daha belirgin azalma bildirilmiştir. Yazarlar, çalışmanın randomize olmadığını, bu nedenle yöntemlerin tek tek etkisi hakkında neden-sonuç çıkarımı yapılamayacağını ve kontrollü çalışmalara ihtiyaç olduğunu vurgulamaktadır.
Presoterapiyle ilgili daha eski ve küçük bir randomize pilot çalışmada (Lymphology, 2008) ise komplet dekonjestif terapiye presoterapi eklenmesinin güvenli bulunduğu, ancak bu çalışmanın koşullarında bacak hacmindeki azalmaya ek bir katkı göstermediği bildirilmiştir. Bu veriler birlikte okunduğunda, cihazlı yöntemlerin lipödemde temel bakımın yerine değil; bası giysisi, düzenli hareket ve kilo yönetimiyle birlikte kişiye göre eklenen destekleyici uygulamalar olarak değerlendirilmesi uygun görünmektedir. Yanıt kişiden kişiye değişir.
Yöntem seçimi muayene bulgularına dayanır; genel çerçeve şu şekilde özetlenebilir:
Bazı durumlarda cihazlı işlemler ertelenir veya hiç uygulanmaz; bu nedenle her iki yöntemden önce hekim değerlendirmesi gereklidir. Özellikle şu durumlar ayrıca ele alınır:
Tek bacakta aniden başlayan şişlik, baldırda ağrı, sıcaklık ve kızarıklık DVT belirtisi olabilir. Buna ani nefes darlığı, göğüs ağrısı veya kanlı balgam eşlik ederse akciğer embolisi (pulmoner emboli) açısından vakit kaybetmeden 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Belirtiler hakkında ayrıntılı bilgi için Derin Ven Trombozu (DVT) sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Ankara’da lipödem için ESWT veya presoterapi düşünen kişide karar, muayene ve gerekli tetkiklerden sonra kişiye özel verilir. Süreç genellikle şu adımlarla ilerler:
Prof. Dr. Suat Doğancı, Çankaya’daki Ulusoy Plaza muayenehanesinde lipödem, lenfödem ve toplardamar hastalıklarını kalp ve damar cerrahisi uzmanı olarak değerlendirmektedir. Kış aylarında günlük hareketin azalabildiği dönemlerde bacaktaki şişlik ve hassasiyette fark ettiğiniz değişiklikleri not etmeniz muayeneye yardımcı olur. Randevu bilgisi için 0312 284 44 43 numaralı telefondan veya WhatsApp hattından iletişime geçebilirsiniz. Merak edilen diğer konular için Sık Sorulan Sorular sayfamıza da bakabilirsiniz.
Lipödem ve eşlik eden damar sorunları kalp ve damar cerrahisi uzmanı tarafından değerlendirilebilir. Muayene ve gerekirse renkli Doppler ultrason sonrasında cihazlı yöntemlerin uygun olup olmadığına karar verilir.
Presoterapinin temel hedefi yağ dokusu değil, eşlik eden sıvı birikimidir. Lipödem yağ dokusunu doğrudan azalttığını gösteren güçlü bir bilimsel veri bulunmamaktadır.
Bazı tedavi programlarında iki uygulama aynı gün art arda planlanabilir. Sıralama ve sıklık, muayene bulgularına göre hekim tarafından belirlenir.
Evde kullanım ancak hekim değerlendirmesinden sonra, uygun basınç ayarı belirlenip DVT veya kalp yetersizliği gibi engel durumlar dışlandıktan sonra düşünülmelidir. Kişiye uygun olmayan ayarlar rahatsızlık yaratabilir.
Hayır. ESWT ve presoterapi seanslar hâlinde uygulanan destekleyici yöntemlerdir; gün boyu kullanılan bası giysisi, düzenli hareket ve kilo yönetimi lipödem bakımının temelini oluşturur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için hekim muayenesi gereklidir.
Orion Plaza, Kızılırmak, Ufuk Ünv. Cd No:12 İç Kapı No: 9, 06510 Çankaya/Ankara