Varis Hastalığı Nedir?
Toplumda oldukça sık görülen bir hastalıktır. Alt ekstremite toplardamarlarının yüzeyel genişlemesi olarak tarif edilebilir. Toplardamarlar, kirli kanı kalbe taşıyan damarlardır. Yer çekimine karşı çalışırlar ve toplardamarların içinde, kanın kalbe doğru hareket etmesini sağlayan kapakçıklar bulunur. Baldır kaslarımızın kasılıp gevşemesi ve toplardamarların elastik yapısı, kanın kalbe doğru hareketini sağlayan diğer faktörlerdir.
Neden Varis Oluşur?
- Yaş: Yaş ilerledikçe damarların elastikiyeti azalır. Ayrıca, toplardamarların içindeki kapakçıklar zayıflar. Bu da kanın kapakçıklardan geriye doğru kaçmasına ve bacaklarda kan göllenmesine yol açar. Göllenme, damarların daha da genişlemesine neden olur. Damarların içindeki kan, “kirli kan” olarak tanımladığımız oksijeni az olan kandır; bu yüzden rengi koyu kırmızıya ve mora yakındır.
- Gebelik: Gebelik, varis oluşumunu kolaylaştıran bir faktördür. Gebelik sırasında vücuttaki su oranı artar. Ayrıca bacak damarlarına olan bası, kanın kalbe dönüşünü zorlaştırır ve bacaklarda göllenmeye yol açar. Gebelikteki hormonal değişiklikler de varis oluşumunu artırabilir.
Risk Faktörleri Nelerdir?
- Yaşa bağlı olarak görülme sıklığı artar.
- Kadınlarda daha sık görülür. Hormonlar burada önemli rol oynar. Özellikle adet öncesi dönemlerde ve menopozda şikayetler artar. Östrojen hormonu kullanımı da risk faktörüdür.
- Ailede varis hikayesinin bulunması.
- Şişmanlık (obezite).
- Uzun süre ayakta sabit durmak.
Belirtileri Nelerdir?
Hastalığın ilk evresinde, daha çok kılcal damar düzeyinde genişlemeler görülürken; ilerleyen evrelerde daha kalın toplardamarlarda genişlemeler ortaya çıkar. Damarlar koyu kırmızı-mor renkte ve kıvrımlı bir görünümde olabilir. En ileri aşamada ise bacağın iç taraflarında “ülser” adı verilen açık yaralar gelişebilir.
Ne Gibi Şikayetler Ortaya Çıkar?
- Baldır bölgesinde ağırlık hissi ve ağrı
- Kaşıntı
- Kramp
- Ayak bileği çevresinde ödem
Varis Hastalığı Ne Gibi Sonuçlar Doğurur?
Varis, hayatı tehdit eden bir hastalık değildir; ancak yaşam kalitesini düşüren ve estetik açıdan kişiyi rahatsız eden bir durumdur. En önemli sonucu, ayak bileği çevresinde ortaya çıkan ve iyileşmesi güç olan “ülser”lerdir. Bir diğer olumsuz sonucu ise genişleyen damarlarda kan pıhtılarının oluşması ve damarı tıkamasıdır. Bu duruma “tromboflebit” denir.
Tanı Nasıl Konulur?
Tanı koymak oldukça basittir. Belirtiler ve şikayetler genellikle tanı için yeterlidir. Ancak tedavi planlaması açısından “doppler ultrasonografi” yapılması gerekir.
Nasıl Tedavi Olunur?
Yaşam Tarzı Önerileri:
- Uzun süre sabit pozisyonda ayakta durmaktan kaçının.
- Kilo vermeye çalışın.
- Düzenli egzersiz yapın.
- Dar kıyafetler ve yüksek topuklu ayakkabılardan uzak durun.
Elastik Çorap:
Varis çorapları, bacak toplardamarlarına dışarıdan basınç uygulayarak kanın kalbe doğru akışını kolaylaştırır. Gün içinde bu çorapları düzenli kullanmak, şikayetlerinizi azaltacaktır. Çorap seçimi yaparken, vücudunuza en uygun olanı tercih etmeniz önemlidir.
İğne Tedavisi – Skleroterapi:
Estetik kaygıları ön planda olan hastalarda tercih edilir. Doktor, kılcal damar içine ilaç enjekte eder ve damarın tıkanmasını sağlar. Böylece damardaki kan akımı durur ve damar zamanla görünmez hâle gelir.
Lazer veya Radyofrekans Tedavisi:
Kalın toplardamarlardaki genişlemelerin tedavisinde lazer veya radyofrekans gibi girişimsel yöntemler ya da cerrahi yöntemler uygulanabilir. Bu yöntemlerde damara enerji verilerek ısı etkisiyle damarın yok edilmesi sağlanır.
Bu Yöntemlerin Avantajları:
Klasik ameliyatlarda görülen morarma ve ağrı, bu yöntemlerde çok daha az görülür. Genellikle günübirlik işlemlerdir. Hasta, işlem sonrası hastanede kalmaz ve kısa sürede günlük hayatına dönebilir.
Cerrahi Tedavi:
Günümüzde çoğunlukla lazer ve radyofrekans yöntemleri tercih edilse de damarların çok kıvrımlı veya geniş olduğu durumlarda cerrahi yöntem uygulanır. Kasık ve ayak bileği hizasından yerleştirilen tel ile genişlemiş damar çıkarılır.
Lazer veya radyofrekans kateteri damar içine yerleştirilir, kasık bölgesine kadar ilerletilir ve sonra geri çekilerek damar kurutulur.
Toplumda oldukça sık görülen bir hastalıktır. Alt ekstremite toplardamarlarının yüzeyel genişlemesi olarak tarif edilebilir. Toplardamarlar, kirli kanı kalbimize taşıyan damarlardır. Yer çekimine karşı çalışırlar ve toplardamar içlerinde kanın kalbe doğru hareket etmesini sağlayan kapakçıklar bulunmaktadır. Baldır kaslarımızın kasılıp gevşemesi ve toplardamarların elastik yapısı kanın kalbe doğru hareketini sağlayan diğer faktörlerdir.
