

Kısa cevap: Lenfödemi olan çoğu kişi uçak yolculuğu yapabilir; uçuşun kendisinin lenfödemi başlattığına dair güçlü bir kanıt yoktur. Ancak uzun süre hareketsiz oturmak, kabin basıncı ve el bagajı taşımak şişliği geçici olarak artırabileceği için, hekiminiz tarafından reçete edilmiş bir bası giysisi varsa uçuş boyunca giyilmesi, sık hareket edilmesi ve yolculuk planının önceden konuşulması önerilir.
Kış tatili, yılbaşı ziyaretleri ya da iş seyahatleri yaklaşırken lenfödem tanısı almış ya da meme veya jinekolojik kanser tedavisi sonrası lenfödem riski taşıyan kişilerin en sık sorduğu sorulardan biri uçağa binmenin güvenli olup olmadığıdır. Bu yazıda uçuş sırasında vücutta neler olduğunu, bası giysisinin hangi durumlarda gerekli olduğunu, yolculuk öncesinde ve sırasında nelere dikkat edilmesi gerektiğini ve hangi belirtilerin beklemeden değerlendirme gerektirdiğini soru-cevap biçiminde ele alıyoruz.
Lenfödemi olan biri genel olarak uçağa binebilir; uçuş kararı lenfödemin evresine, eşlik eden hastalıklara ve yolculuğun süresine göre kişiye özel verilir. Lenfödem, lenf damarları veya lenf bezlerindeki yetersizlik nedeniyle doku arasında protein yönünden zengin sıvının birikmesiyle oluşan kronik şişliktir. Hastalığın genel özelliklerini lenfödem nedir sayfamızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
Meme kanseri tedavisi görmüş kadınlarla yapılan ve 2016 yılında Journal of Clinical Oncology dergisinde yayımlanan ileriye dönük bir çalışmada, uçak yolculuğunun kol hacminde anlamlı bir artışla ilişkili bulunmadığı bildirilmiştir. Bu bulgu cesaret vericidir; ancak çalışma belirli bir hasta grubunu kapsar ve her hastanın durumu farklıdır. Özellikle şişliği henüz kontrol altına alınmamış, yakın zamanda enfeksiyon geçirmiş veya ileri evre lenfödemi olan kişilerde yolculuk öncesi değerlendirme önem taşır.
Uçuş sırasında şişliği artırabilecek temel etken, saatlerce aynı pozisyonda oturmaya bağlı hareketsizliktir. Lenf dolaşımı büyük ölçüde kas hareketleriyle desteklenir; kol ve bacak uzun süre hareketsiz kaldığında lenf sıvısının geri dönüşü yavaşlar. Ayrıca şu etkenler de rol oynayabilir:
Bu etkilerin çoğu geçicidir ve uçuştan sonraki birkaç gün içinde azalır. Şişlik kalıcı hâle geliyor, sertleşme veya kızarıklık eşlik ediyorsa değerlendirme gerekir.
Lenfödem tanısı olan ve günlük yaşamda bası giysisi kullanan kişilerin uçuş boyunca da bu giysiyi giymesi genellikle önerilir. Bası giysisi, dokuya dışarıdan destek vererek sıvının birikmesini sınırlamaya yardımcı olur. Lenfödem tanısı olmayan, yalnızca risk grubunda bulunan kişilerde ise uçuş için bası giysisi kullanımı tartışmalıdır; ölçüsüz veya yanlış basınç sınıfında giysi kullanmak sıkışmaya ve rahatsızlığa yol açabileceği için bu karar hekimle birlikte verilmelidir.
Bası giysisi kullanırken dikkat edilmesi gereken noktalar:
Lenfödem tedavisinin bir parçası olan bası uygulamaları ve cilt bakımı hakkında daha fazla bilgi için lenfödem ile yaşam ve cilt bakımı yazımıza göz atabilirsiniz.
Uçuş süresi uzadıkça hareketsiz geçen zaman da uzadığı için hem lenfödemde şişlik artışı hem de derin ven trombozu (DVT) riski açısından daha fazla önlem gerekir. Kısa iç hat uçuşlarında temel önlemler çoğu zaman yeterliyken aktarmalı veya uzun mesafeli uçuşlarda yolculuğun daha ayrıntılı planlanması önerilir.
| Özellik | Kısa uçuş (iç hat) | Uzun veya aktarmalı uçuş |
|---|---|---|
| Hareketsiz geçen süre | Görece kısa | Saatlerce sürebilir |
| Bası giysisi | Reçete edildiyse giyilmesi önerilir | Reçete edildiyse uçuş boyunca giyilmesi önerilir |
| Hareket ve egzersiz | Oturduğunuz yerde kol ve ayak bileği hareketleri | Düzenli aralıklarla koridorda yürüme ve oturarak egzersiz |
| Sıvı alımı | Normal düzende su içmek | Düzenli su içmek, alkol ve fazla kafeinden kaçınmak |
| Ek değerlendirme | Genellikle gerekmez | Pıhtı riski olanlarda yolculuk öncesi hekim görüşü |
Tablo genel bilgilendirme amaçlıdır; uygun yöntem muayene ve gerekli tetkikler sonrasında kişiye özel belirlenir.
Yolculuk öncesinde yapılacak hazırlık, uçuş sırasında şişliğin daha kolay yönetilmesini sağlar. Önerilen adımlar şunlardır:
Uçuş sırasında şişliği sınırlamanın temel yolu düzenli hareket etmek ve sıvı dengesini korumaktır. Oturduğunuz yerde yapabileceğiniz basit hareketler şunlardır:
Uzun yolculuklarda hareketsizliğe bağlı pıhtı riskini azaltmaya yönelik genel öneriler için uzun yolculuk ve DVT riski yazımızı okuyabilirsiniz.
Bazı kişilerde uçuş öncesinde daha ayrıntılı değerlendirme yapılması gerekir. Bunlar arasında şu durumlar yer alır:
Meme kanseri sonrası kol şişliği yaşayanlar meme kanseri sonrası kol lenfödemi, jinekolojik kanser tedavisi sonrası bacak şişliği yaşayanlar ise jinekolojik kanser sonrası bacak lenfödemi yazımızdan da yararlanabilir.
Uçuş sonrasında gelişen bazı belirtiler lenfödemin olağan dalgalanmasından farklıdır ve beklemeden değerlendirme gerektirir:
Ankara’da seyahat öncesi lenfödem değerlendirmesi; muayene, şişliğin ölçülmesi, gerekiyorsa renkli Doppler ultrason ile toplardamar sorunlarının ve pıhtının dışlanması ve bası giysisi planlamasından oluşur. Prof. Dr. Suat Doğancı’nın Çankaya’daki Ulusoy Plaza muayenehanesinde yapılan görüşmede kol veya bacaktaki şişliğin nedeni, mevcut tedavinin yeterliliği ve yolculuk süresine göre alınabilecek önlemler birlikte ele alınır. Ankara’dan uzun bir yolculuğa çıkmadan birkaç hafta önce planlanan bir kontrol, gerekirse bası giysisinin yenilenmesi için de zaman kazandırır.
Muayeneye gelirken şunları yanınızda bulundurmanız değerlendirmeyi kolaylaştırır:
Randevu ve bilgi için 0312 284 44 43 numaralı telefonu arayabilir ya da WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz. Diğer sorular için sık sorulan sorular sayfamıza da göz atabilirsiniz.
Lenfödem değerlendirmesi için kalp ve damar cerrahisi uzmanına başvurulabilir. Kanser tedavisi süren hastalarda onkoloji ve fizik tedavi ekipleriyle birlikte değerlendirme yapılır.
Günlük yaşamda bası giysisi kullanan lenfödem hastalarının uçuşta da giymesi genellikle önerilir. Tanı almamış, yalnızca risk taşıyan kişilerde karar hekimle birlikte verilir.
Meme kanseri sonrası hastalarda yapılan bir çalışmada uçak yolculuğunun kol hacminde anlamlı artışla ilişkili olmadığı bildirilmiştir. Yine de uzun süre hareketsiz oturmak mevcut şişliği geçici olarak artırabilir.
Hareketsizliğe bağlı şişlik çoğu kişide birkaç gün içinde azalır. Şişlik kalıcı hâle gelirse, ağrı, kızarıklık veya tek taraflı ani şişlik eşlik ederse hekime başvurulmalıdır.
Emniyet kemeri işareti söndüğünde belirli aralıklarla kısa yürüyüş yapılması önerilir. Kalkılamayan dönemlerde ayak bileği ve el hareketleri oturarak sürdürülebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için hekim muayenesi gereklidir.
Orion Plaza, Kızılırmak, Ufuk Ünv. Cd No:12 İç Kapı No: 9, 06510 Çankaya/Ankara